منو
منو
معمار: Foreign Office Architects (FOA)
سال: 2002
مساحت: 48000 متر مربع
شهر: یوکوهاما
کشور: ژاپن
عکاس: Satoru Mishima / FOA, twu
توضیحات ارائهشده توسط معماران: (متن ترجمه شده از انگلیسی)
استقبال تحسینآمیز و گستردهی منتقدان از ترمینال بینالمللی مسافربری یوکوهاما حاصل بهکارگیری رویکردی نوآورانه در روششناسی معماری و نگرشی آگاهانه نسبت به مسئولیتهای اجتماعی بود. این پایانه که در سال ۱۹۹۵ توسط Foreign Office Architects (FOA) طراحی شد، بهعنوان نمونهای پیشرو از گونهای نوظهور در زیرساختهای حملونقل مطرح گردید. طراحی رادیکال و بهشدت فناورانهی آن، مرزهای تازهای از فرم معماری را کاوش کرد و همزمان، گفتمانی قدرتمند دربارهی مسئولیت اجتماعی پروژههای بزرگمقیاس در ارتقای کیفیت فضاهای شهری مشترک شکل داد.
مسابقهی معماری این پایانه بهطرزی کمسابقه فشرده و رقابتی بود و پیروزی در آن مستلزم بازاندیشی کامل الگوهای تثبیتشدهی طراحی پایانهها از سوی تیم معماران وقت، فرشید موسوی و آلخاندرو زائرا-پولو، بود. این پروژه که در یکی از مهمترین سایتهای ساحلی دومین شهر پرجمعیت ژاپن واقع شده است، توجهی گسترده در سطح بینالمللی برانگیخت و با دریافت ۶۶۰ طرح پیشنهادی از سراسر جهان، به بزرگترین مسابقهی بینالمللی معماری ژاپن تا آن زمان تبدیل شد. اجرای این پروژهی عظیم با طولی در حدود ۴۳۰ متر، هشت سال به طول انجامید و با بودجهای معادل ۱۵۰ میلیون پوند به سرانجام رسید. در جریان ساخت، دفتر FOA ناچار شد برای نظارت مستقیم بر فرآیند اجرا، استودیوهای خود را بهطور موقت به یوکوهاما منتقل کند. افتتاح عمومی ترمینال در سال ۲۰۰۲ انجام شد؛ رویدادی که بهطور اتفاقی با برگزاری دیدار نهایی جام جهانی فوتبال در فاصلهای نهچندان دور از خط ساحلی همزمان شد.
چهرهی شاخص و متمایز ترمینال تنها به واسطهی پیشرفتهای چشمگیر در طراحی به کمک رایانه امکانپذیر شد. این بنا اساساً بر مبنای مقطع طراحی شده و از مجموعهای بسیار پیچیده از سطوح تشکیل شده است که بهنرمی خم میشوند، تا میخورند و به یک توپوگرافی معماری قابل حرکت و قابل سکونت تبدیل میگردند. بر روی سکوی دید، سطح کف با نوساناتی موجگونه بالا و پایین میرود و مسیرها و شکافهایی را به سوی فضاهای وسیع و محصور زیرین ایجاد میکند. این تغییرات ارتفاعی که گاه بسیار ظریف و گاه تند و محسوساند، جوهرهی زبان معماری نوینی را شکل میدهند که بهطور خاص برای این پروژه ابداع شده است.
سازماندهی ساختمان در سه تراز عمودی صورت گرفته است. بر فراز پارکینگ طبقهی همکف، طبقهای میانی و وسیع قرار دارد که فضاهای اداری و عملیاتی ترمینال را در خود جای میدهد؛ از جمله بخشهای فروش بلیت، گمرک، مهاجرت، رستورانها، فروشگاهها و فضاهای انتظار. تیرهای فولادی گستردهی سقف، حسی از وزن و صلابت به فضا میبخشند که در تضاد آشکار با سکوی دید قرار دارد؛ سکویی که بهواسطهی فرم و متریالش، سبکی، انعطافپذیری و شکلپذیری بالایی را القا میکند. اتصال این سه تراز بهوسیلهی مجموعهای از رمپهای با شیب ملایم انجام میشود؛ انتخابی آگاهانه که معماران آن را مؤثرتر از پلهها در حفظ پیوستگی و جریان چندبعدی حرکت در فضا میدانستند.
سازهی ساختمان بر پایهی سیستمی منحصربهفرد از صفحات فولادی تاخورده و تیرهای بتنی شکل گرفته است. استحکام این متریالها نیاز به تکیهگاههای عمودی را به حداقل رسانده و امکان ایجاد پلانهایی عمدتاً باز را فراهم کرده است. در عین حال، ارتفاع سازه تنوعی چشمگیر از شرایط سقف را در فضاهای داخلی پدید آورده است. به گفتهی معماران، این سیستم سازهای توانایی بالایی در مقابله با نیروهای جانبی ناشی از حرکات لرزهای دارد؛ ویژگیای که برای ساختمانی با این مقیاس در ژاپن یک پیششرط اساسی به شمار میرود.
در سراسر پروژه، نوعی پویایی آگاهانه در زبان تکتونیک و متریال بنا جریان دارد. فراوانی دیوارها، کفها و سقفهای غیرارتوگونال، حس کنترلشدهای از سرگیجه ایجاد میکند که با جزئیات و عناصر اجرایی متمایل و نامتقارن تشدید میشود. این اثر با نشانههای متریالی تقویت میگردد؛ از جمله تغییر جهت الیاف چوبی کف سکوی دید که محل تاخوردگیها را آشکار میکند، و پانلهای فلزی خاکستری و مینیمالی که بهمرور، سازهی زیرین خود را نمایان میسازند.
اگرچه خطوط و کانتورهای بنا گاه تصادفی به نظر میرسند، اما در واقع همگی از یک الگوی حرکتی واحد تبعیت میکنند که سازماندهی فضایی را هدایت مینماید. این سیستم حرکتی بهصورت یک دیاگرام پیوسته و حلقهوار عمل میکند و هرگونه خطیبودن یا جهتمندی صریح را رد میکند. بازدیدکنندگان از مسیرهایی عبور میکنند که هم در بعد افقی و هم عمودی پیچوخم دارند و پیش از رسیدن به مقصد، آنها را در فضایی غیرمستقیم و چندلایه هدایت میکنند. خطوط دید نیز به همان اندازه پیچیده و غیرخطیاند. با وجود پیچیدگی فرمی و تنوع متریالها، سادگی این دیاگرام حرکتی شفافیتی مفهومی ایجاد میکند و فرآیندی را که بنا از دل آن شکل گرفته، آشکار میسازد.
شاید مهمترین نقطهی قوت مفهومی ترمینال، رابطهی حساس و دقیق آن با لبهی آبی شهر باشد. سکوی دید که همزمان بهعنوان یک میدان عمومی کاملاً در دسترس عمل میکند، بهنرمی از پارکهای مجاور یاماشیتا و آکارانگا امتداد مییابد و یک چشمانداز پیوسته و همگانی شهری را شکل میدهد. ارتفاع بنا بهگونهای محاسبه شده است که تداوم بصری با خط ساحلی حفظ شود و دیدهای شهری از سمت خشکی به آب مسدود نگردد.
این پروژه پس از تکمیل، جوایز بینالمللی متعددی از جمله جایزهی انریک میرایس در سال ۲۰۰۴ را از آن خود کرد و شهرت جهانی چشمگیری برای دفتر معماری فارین آفیس آرکیتکتس، فرشید موسوی و آلخاندرو زائرا-پولو به همراه آورد. ترمینال بینالمللی مسافربری یوکوهاما همچنین نقش محدود زیرساختهای عمومی سنتی را به چالش کشید و الگویی تازه از نوآوری فناورانه و ادغام شهری خلق کرد؛ الگویی که بسیاری از پروژههای بعدی در سراسر جهان تلاش کردهاند به آن نزدیک شوند.
جهت دسترسی به پروژههای بیشتر به این صفحه از سایت مراجعه کنید.
” تمامی حقوق مادی و معنوی محتوا متعلق به پایگاه خبری جهان معماری می باشد “